Sự chuyển đổi mô hình: Web 3.0 - Kỷ nguyên của Blockchain

  2 months ago

Hãy cùng nhìn lại lịch sử những cuộc cách mạng mà Web 1.0 và Web 2.0 đã mang lại cho thế giới mạng toàn cầu, để từ đó, chúng ta có thể thấy rằng, thế hệ web mới có những thay đổi quan trọng như thế nào, không chỉ ở nền tảng công nghệ mà còn cả ở cách thức sử dụng của nó. Và hơn bao giờ hết, tất cả chúng ta đều đang chờ đợi một chuẩn web tương lai tiên tiến, Web 3.0, nơi mà công nghệ blockchain sẽ ngự trị như cách mà Internet sẽ xuất hiện trong năm 2018.

Web 1.0


Trái ngược với các máy tính bỏ túi mà ngày nay chúng ta gọi là điện thoại thông minh, các thế hệ máy tính ra đời vào khoảng những năm 1950 là những thiết bị khổng lồ. Nó có thể chiếm hết diện tích của cả một căn phòng và chỉ sẵn có cho các nhà khoa học hoặc các nhà nghiên cứu. Thuật ngữ “Internet” hay “mạng peer-to-peer”, thậm chí còn không tồn tại dù chỉ là một ý tưởng vào thời điểm đó.

Vào khoảng năm 1969, một chương trình nghiên cứu quân sự được gọi là ARPANET đã được đưa ra bởi Cơ quan Chỉ đạo các Dự án Nghiên cứu Quốc phòng Tiên tiến (DARPA), nhằm thúc đẩy việc chia sẻ các siêu máy tính giữa các nhà nghiên cứu quân sự ở Hoa Kỳ. ARPANET là tiền thân của Internet ngày nay.

Đến năm 1993, NCSA Mosaic là trình duyệt giao diện đồ họa người dùng đầu tiên được ra đời. Tiếp sau đó là sự ra mắt của trình duyệt Netscape vào năm 1995, đánh dấu cột mốc Internet bắt đầu trở thành xu thế.

Web 2.0

Nếu Web 1.0 là thời kỳ của Netscape thì Web 2.0 là cuộc cách mạng của các ông lớn mà ai cũng biết, đó là Google, Facebook và Amazon.

2004 là năm mà chuẩn Web 2.0 ra đời với một tầm cao mới về nền tảng công nghệ. Ở đó, người dùng không chỉ sử dụng thông tin, mà còn thêm và chia sẻ thông tin, các website có thể cung cấp nội dung linh hoạt và phục vụ cho cả xã hội, người dùng có thể đọc và gửi dữ liệu đến nơi lưu trữ, dữ liệu được phân tán nhiều nơi và hoạt động trên mọi nền tảng như điện thoại di động, máy tính… Ngoài ra, dịch vụ ngân hàng điện tử cũng bắt đầu hoạt động, cho phép thanh toán xuyên biên giới qua hệ thống mạng. Các trang web như Wikipedia, YouTube trở thành tiêu chuẩn để tìm kiếm thông tin (hoặc các video hài hước).

Facebook và các phương tiện truyền thông xã hội cho phép mọi người trên toàn thế giới có thể kết nối với nhau, làm cách mạng hoá mối quan hệ xã hội. Amazon bắt đầu với vai trò là một công ty bán sách và hiện đang cung cấp khá nhiều sản phẩm, dịch vụ khác nhau từ sách đến các dịch vụ đám mây. Google và các công cụ tìm kiếm khác đóng vai trò chủ đạo vì chúng cho phép truy cập vào số lượng lớn các trang web khác nhau một cách nhanh chóng.

Web 2.0 cung cấp một loạt các cách thức tiếp cận với những dịch vụ tiện ích mà trước đây chưa từng có. Nhưng chúng ta đã phải đánh đổi những gì? Hãy nhớ rằng:

“Nếu bạn không trả tiền cho một sản phẩm nào đó, thì bạn chính là sản phẩm”.

Khi sử dụng bất kỳ loại dịch vụ tập trung nào, bạn sẽ thấy những điều sau (lưu ý: đây không phải là một danh sách đầy đủ):

  • Những thay đổi bất thường trong quy định dịch vụ
  • Dịch vụ bị dừng hoạt động
  • Nhiều sự thao túng (Ví dụ như kết quả tìm kiếm sai lệch)
  • Che giấu thông tin
  • Thông tin người dùng bị sử dụng cho việc quảng cáo, có ảnh hưởng xấu đến quyền riêng tư

Mặc dù Web 2.0 tạo ra nhiều tiện ích nhưng nó cũng đi kèm với việc bạn phải ủy quyền điện tử cho các nhà cung cấp dịch vụ.

Web3.0


Viễn cảnh Web 3.0 đã được mở ra từ 9 năm trước khi mà Bitcoin ra đời và đổi mới tài chính. Không bao lâu sau, người ta nhận ra rằng blockchain không chỉ hữu ích với các loại tiền điện tử như Bitcoin mà nó còn có thể ứng dụng trong nhiều lĩnh vực như:

  • Dịch vụ nhận dạng (đăng ký tên miền, đăng ký tiêu đề)
  • Logistics (theo dõi chuỗi cung ứng)
  • Huy động vốn
  • Đầu cơ
  • Truyền thông xã hội
  • Thị trường tiên đoán
  • Mạng lưới vạn vật kết nối (IoT)
  • Bỏ phiếu

Thế giới mạng hiện nay đang tồn tại một nhu cầu, đó là làm sao để có thể thực hiện các phép tính một cách minh bạch, đáng tin cậy mà không bị kiểm duyệt hay tập trung quyền lực vào bất cứ ai.

Nhu cầu này đã được đáp ứng phần nào bởi các altcoin – những thế hệ đi sau và cải tiến công nghệ blockchain của Bitcoin. Đòi hỏi về các tính toán phức tạp hơn trên một blockchain cuối cùng đã tạo ra những dự án như Ethereum với các hợp đồng thông minh và thuật ngữ mới về ứng dụng phân tán (DApps).

Trong những năm qua, các ứng dụng phân tán của Ethereum đã phát triển một cách mạnh mẽ. Các hợp đồng thông minh bắt đầu từ mã đơn giản để lưu trữ một số giá trị trên công nghệ blockchain của Ethereum. Sau đó, chúng bắt đầu được sử dụng làm đơn vị tiền tệ và thông số kỹ thuật ERC20 trở thành tiêu chuẩn để tạo ra các loại tiền tệ mới (các token) trên mạng Ethereum. Tiếp theo đó là một loạt các đổi mới như khái niệm về tổ chức phân tán (DAOs) hay sàn giao dịch phi tập trung (DEX).

Tuy nhiên, cho dù công nghệ blockchain có được ứng dụng nhiều như thế nào và có tiềm năng phát triển lớn đến đâu đi chăng nữa thì các ứng dụng phân tán ngày nay vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế như:

  • Trải nghiệm người dùng kém
  • Khả năng mở rộng hạn chế (có thể xem CryptoKitties như là một bằng chứng)
  • Tính bảo mật thấp (các vụ hack liên tục xảy ra, nổi bật với cái tên Coincheck)
  • Tính riêng tư gần như không tồn tại

Chừng nào các vấn đề này vẫn còn tồn tại thì blockchain sẽ không thể có “khoảnh khắc Netscape” của riêng mình để trở thành một thuật ngữ thông dụng với các nhà khởi nghiệp.

Chuyển đổi mô hình Từ Web 1.0 đến Web 3.0 6